Patriarcha Bartłomiej zwołuje spotkanie czterech starożytnych patriarchatów

Patriarcha Ekumeniczny Bartłomiej I zaprosił patriarchów Aleksandrii, Antiochii i Jerozolimy na braterskie zgromadzenie (synaxis), które odbędzie się 30 listopada, w święto patronalne Kościoła Konstantynopolitańskiego. Spotkanie ma służyć wspólnej refleksji nad najważniejszymi wyzwaniami stojącymi dziś przed Kościołem i wiernymi.

Zaproszenie zostało zawarte w niedawnym liście Bartłomieja. Patriarcha zaproponował, aby cztery starożytne trony apostolskie – Konstantynopol, Aleksandria, Antiochia i Jerozolima – zebrały się, by w duchu synodalnym omówić sytuację Kościoła we współczesnym świecie.

Do inicjatywy tej Bartłomiej nawiązał podczas przemówienia na 27. Międzynarodowym Kongresie Towarzystwa Prawa Kościołów Wschodnich w Budapeszcie. Podkreślił, że właśnie ze względu na znaczenie tej starożytnej instytucji oraz związanej z nią odpowiedzialności duszpasterskiej zaprosił trzech wschodnich patriarchów.

Jak zaznaczył, spotkanie pozwoli czterem patriarchatom, które łączy „historyczne i teologiczne dziedzictwo przekazane nam przez Świętych Ojców i sobory ekumeniczne”, wspólnie zmierzyć się z „wielkimi i pilnymi wyzwaniami”, przed którymi stoi lud Boży w szybko zmieniającym się świecie.

Patriarcha Ekumeniczny wskazał przy tym na niezmienne znaczenie starożytnej instytucji pentarchii – systemu, w którym szczególną rolę odgrywało pięć patriarchatów: Rzym, Konstantynopol, Aleksandria, Antiochia i Jerozolima. Zwrócił uwagę na odpowiedzialność duszpasterską Kościołów Wschodu w sytuacji, gdy nie istnieje pełna komunia między Kościołami katolickim a prawosławnym.

Bartłomiej I ponownie wyraził nadzieję na przywrócenie pełnej jedności z Kościołem rzymskim. Jego zdaniem pozwoliłoby to, aby „pentarchia mogła znów stać się całością”, a „pięciostrunowa lira” Kościoła powszechnego mogła zabrzmieć „w pełni swojej starożytnej harmonii”.

Patriarcha Konstantynopola z zadowoleniem odniósł się również do przywrócenia w 2024 r. przez papieża tytułu „patriarchy Zachodu”. Określił ten krok jako „mały, ale istotny” element kontynuowania dialogu katolicko-prawosławnego.

Planowane listopadowe spotkanie czterech patriarchów wpisuje się w działania na rzecz pogłębienia współpracy między starożytnymi Kościołami Wschodu. Jednocześnie słowa Bartłomieja I pokazują, że perspektywa odbudowania pełnej komunii między chrześcijańskim Wschodem i Zachodem pozostaje jednym z ważnych celów jego posługi.