W Kijowie zmarł patriarcha prawosławny Filaret

W wieku 97 lat zmarł w Kijowie metropolita prawosławia ukraińskiego, Filaret. Hierarcha, który nosił tytuł Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy, znany był z walki o niezależność swego Kościoła od Moskwy, jednak po ogłoszeniu powstania Cerkwi Prawosławnej Ukrainy nie poparł jej zwierzchnictwa.

"Zwierzchnik i Kijowska Metropolia Cerkwi Prawosławnej Ukrainy z głębokim smutkiem zawiadamiają ukraińską wspólnotę wiernych, że 20 marca 2026 roku, w wyniku zaostrzenia chorób przewlekłych, w 98. roku życia, w 77. roku życia monastycznego i 65. roku posługi biskupiej, odszedł do Boga Honorowy Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret" - ogłosił metropolita białocerkiewski Eustraty Zoria.

Głowa Cerkwi Prawosławnej Ukrainy, metropolita kijowski i całej Ukrainy Epifaniusz napisał na Facebooku, że rola Filareta w jednoczeniu jego Kościoła nie zostanie zapomniana.

"Zawsze będziemy pamiętać wskazania patriarchy Filareta o znaczeniu utrzymania jedności Ukraińskiej Cerkwi wokół Kijowskiego Tronu. Będziemy również pamiętać i realizować jego nauki i wskazania o znaczeniu soborowości, o pokorze wobec woli Bożej i woli pełni Cerkwi, o oddanej służbie Bogu, Cerkwi Chrystusowej i narodowi ukraińskiemu" - oświadczył.

Media pisały, że w 1990 roku Filaret bronił jedności ukraińskiego Kościoła prawosławnego z Rosją i potępiał jego niezależność. Jego poglądy zmieniły się po tym, gdy Ukraina ogłosiła niepodległość.

Filaret, Mychajło Denysenko, urodził się 23 stycznia 1929 roku w obwodzie donieckim. Studiował w tolerowanych w dawnym Związku Sowieckim uczelniach duchownych. Po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy zwołał Sobór, który jednogłośnie poparł decyzję o konieczności autokefalii Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej.

"Z tego powodu był poddany presji ze strony kierownictwa RCP (Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej), które za wszelką cenę dążyło do niedopuszczenia do niezależności Ukraińskiej Cerkwi" - wyjaśniła agencja Interfax-Ukraina.

W 2019 roku Synod Cerkwi Prawosławnej Ukrainy potwierdził jej jedność wewnętrzną i poparł zwierzchnika tego Kościoła, metropolitę kijowskiego Epifaniusza w jego sporze z sędziwym Filaretem, który ogłosił, że Cerkiew - Patriarchatu Kijowskiego - na której czele stał, nie przestała istnieć.

90-letni wówczas Filaret oświadczał, że nieuznawana wcześniej za kanoniczną Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego po uzyskaniu tomosu o autokefalii dla Cerkwi Prawosławnej Ukrainy nie została rozwiązana i wciąż funkcjonuje.

Filaret ogłaszał, że nie zamierza wypełniać wszystkich zapisów tomosu, przekazanego na Ukrainę przez ekumenicznego prawosławnego patriarchę Konstantynopola Bartłomieja. Patriarcha nie zgadzał się m.in. na przejęcie zagranicznych parafii Cerkwi Patriarchatu Kijowskiego oraz na rozwiązywanie konfliktów wewnętrznych po uzgodnieniu z Konstantynopolem.

Cerkiew Prawosławna Ukrainy została powołana do życia na soborze zjednoczeniowym działających w tym kraju Kościołów prawosławnych, który odbył się 15 grudnia 2018 roku w Kijowie. W obradach soboru nie uczestniczyła zależna od Rosji Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego.

Uczestnicy soboru wybrali na zwierzchnika nowej Cerkwi Epifaniusza (Dumenkę). 6 stycznia tegoż roku patriarcha Konstantynopola Bartłomiej I przekazał Epifaniuszowi tomos, czyli akt o niezawisłości Cerkwi Prawosławnej Ukrainy.

Z Kijowa Jarosław Junko